Probleemoriëntatie
Elk proces begint met een strategische probleemoriëntatie,
waarmee het probleemveld en de sectoren verkend worden, zodat een zoekrichting
voor een duurzame (technologische) oplossing gekozen kan worden. Inzicht
in de samenhang tussen fysieke en normatieve aspecten van 'onduurzaamheid'
is cruciaal in deze fase. Daarnaast is een belangrijk doel van de strategische
probleemoriëntatie het verkrijgen van inzicht in de meningen, wensen en
belangen van belanghebbenden, de zogenoemde stakeholders.
In de strategische probleemoriëntatie wordt tevens het onderwerp afgebakend,
waar het proces naar streeft. Daarnaast moet er een visie op duurzaamheid
ontstaan. Groei is mogelijk, maar groei zonder duurzaamheid is op den duur
onhoudbaar. Innovaties zijn alleen kansrijk als die op lange termijn zicht
bieden op duurzaamheid. Belangrijk is het daarom te beoordelen hoe productie
en consumptie mogelijk zijn zonder uitputting van grondstofvoorraden, zonder
aantasting van ecosystemen zonder accumulatie van afvalstoffen.
Literatuur
Sustainable Technology Development, G. van Grootveld, L. Jansen,
E. van Spiegel, P. Vergragt, P. Weaver, april 2000.
Duurzaamheid
In de tijd waarin u deze zin leest is de wereldbevolking gegroeid met
ongeveer vijftien mensen. Lees de zin nog eens over en het zijn er al dertig.
Al die mensen vragen morgen om meer welvaart. Productie en consumptie nemen
hand over hand toe. Leidt die groei uiteindelijk tot onherstelbare schade
aan het milieu? In DTO is een duurzaam scenario uitgewerkt waarbij groei
niet als bedreiging wordt gezien maar als drijfveer voor innovatie. DTO
hanteert daarbij de volgende formule:
MB = B x W x M
MileuBelasting = Bevolkingsomvang x gemiddelde Welvaart
per persoon x Metabolisme/milieubelasting per eenheid van welvaart
De wereldbevolking zal over vijftig jaar naar schatting tweemaal
zo groot zijn als nu. De welvaart per persoon zal zo'n vijfmaal zijn gestegen,
zeker als we het wereldwijde gemiddelde nemen. Deze trends wijzen op een
voortdurende groei van productie en consumptie en op een toename van de
milieubelasting als gevolg daarvan. Als we in de toekomst kijken, leidt
het doortrekken van de huidige ontwikkelingen onherroepelijk tot doemscenario's.
DTO ziet deze potentiële bedreiging niet als een schrikbeeld, maar als drijfveer
voor technologische vernieuwing. Geleidelijke verbeteringen zijn niet voldoende,
er zijn radicale veranderingen nodig, die misschien wel net zo revolutionair
zijn als de komst van het industriële tijdperk en de overgang van het industriële
naar het informatietijdperk. Willen we de totale milieudruk binnen vijftig
jaar tijd halveren, dan volgt daaruit dat het metabolisme (de milieubelasting
per eenheid welvaart) met een factor 20 moet worden teruggebracht. Dat is
het doel van het DTO-programma geweest: twintig keer minder milieubelasting.
In onderstaande literatuur staan enkele voorbeelden van hoe binnen DTO milieu-analyses
gemaakt zijn.
Literatuur
Mainport Rotterdam 2040: Een duurzame haven en schakel in duurzame goederenketens,
Amersfoort: Twijnstra Gudde, ing. S.A.M Duifhuizen, ir. C. Schelling, drs.
J.G Vermaak, oktober 1996.
Sustainable Technology Development, G. van Grootveld, L.
Jansen, E. van Spiegel, P. Vergragt, P. Weaver, april 2000.
Normatieve lading van duurzaamheid
De formule die leidt tot de factor 20 suggereert de mogelijkheid van harde,
eenduidige berekeningen van de 'factor duurzaamheid'. Niet alles is echter
in getallen uit te drukken. Sterker nog, het gehele begrip duurzaamheid
is een normatief begrip. Aan harde cijfers kennen verschillende betrokkenen
een verschillende betekenis toe. Inschattingen over de kwetsbaarheid van
ecosystemen en ook afwegingen van deelbelangen binnen duurzaamheid liggen
hieraan ten grondslag.
Literatuur