Duurzame toekomstschets
Maak een sprong in de tijd en schets hoe
de wereld er over pakweg vijftig jaar uit kan zien; twee generaties na
nu. Geen blauwdruk, maar een schets in houtskool van de wereld over vijftig
jaar. Misschien is dan de dagelijkse gang naar school of kantoor uit de
tijd, net zoals wij niet meer dagelijks naar de kolenboer gaan om briketten
te halen. Misschien zijn kolen, olie en gas op hun retour, net zoals wij
geen gebruik meer maken van turf. Misschien zijn andere vervoersystemen
dominant en staan er andere gerechten op het dagelijks menu.
Vijftig jaar vooruitkijken lijkt soms op tasten in het duister, maar het
op verantwoorde wijze introduceren van nieuwe producten, systemen en infrastructuren
vergt nu eenmaal een zeer lange aanlooptijd. Binnen de DTO-aanpak worden
duurzame toekomstbeelden wens- of streefbeelden. Bestaande tendensen worden
niet doorgetrokken: er wordt gezocht naar mogelijke trendbreuken. Om deze
trendbreuken te vinden, is het interessant om een streefbeeld te vergelijken
met een toekomstbeeld dat ontstaat door 'forecasting': het verschil tussen
deze twee levert de uitdaging voor innovaties.
Er zijn verschillende manieren om te komen tot een toekomstbeeld, waaronder:
Creativiteitssessies
Creativiteitssessies stimuleren creativiteit en vernieuwing, met name
in de beginfase, of wanneer het denken over bepaalde kwesties vastzit. Belangrijk
bij creativiteitssessies is, dat deze goed doordacht moet worden opgezet
en begeleid. Men kan hiervoor gespecialiseerde bureaus of personen inzetten.
Bij de literatuur vindt u een inleiding in creatief denken en een manier
om sessies te organiseren.
Interviews
In een interviewsituatie wordt betrokkenen gevraagd en aangemoedigd om hun
visie te geven op zowel de ingeschatte als gewenste situatie over vijftig
jaar. Wanneer die stap voor mensen in één keer te groot is, is het een optie
om een vervolginterview af te nemen, waarin de ondervraagden kunnen reageren
op een toekomstbeeld dat is opgesteld tijdens het eerste gesprek.
Essays
Een beproefde methode bij DTO is twee of drie deskundigen een essay te laten
schrijven. De deskundigen moeten goed geïnstrueerd worden en zich vrij voelen
een nieuwe visie te geven.
In de literatuur vindt u een voorbeeld van essays.
Literatuur
Creatief denken - een inleiding, projectleidersbijeenkomst DTO-KOV van 20
juni 2000, ir. J.M. Andringa, juni 2000.
Toekomstbeelden voor Gebruikers
De Toekomstbeelden voor Gebruikers-procedure is binnen DTO twee keer toegepast.
De methode is ontwikkeld om de invalshoek en belangen van gebruikers in
te brengen in technologiebeoordeling en - ontwikkeling. De 'Toekomstbeelden
van Consumenten'-methode, een specifieke variant, is ontwikkeld door SWOKA,
en bestaat uit een combinatie van consumentenonderzoek en bijeenkomsten
van vertegenwoordigers van een aantal relevante maatschappelijke partijen.
Literatuur